HET RECEPTENBOEK VAN NEDERLANDS DIS

Want traditie maakt eten nog leuker

(BLAUW) MAANZAAD          zelf oogsten uit de zaaddozen van de papaver

De slaapbol  ( papaver somniferum) is nauw verwant aan de inheemse klaproos ( papaver rhoeas).

eld maanzaad

Omdat slaapbollen ook hier veelvuldig vooral voor het winnen van maanzaad ( het rijpe zaad uit de zaaddozen) zijn geteeld, komt naast de gewone klaproos ,ook de slaapbol hier verwilderd voor. Vooral in de 17e eeuw is de slaapbol door de VOC in de lage landen in grote hoeveelheden geïmporteerd en hier vervolgens ook geteeld. Alleen door ons klimaat bevat de hier geteelde slaapbol veel minder tot geen opiaten, anders dan in de landen waar de slaapbol van oorsprong voorkwam zoals de Balkan en veel verder in het oosten. Daar wordt de slaapbol nog steeds voor het winnen van ruwe opium geteeld.

klaproos

klaproos

De gewone klaproos komt op veel plekken voor langs wegen , bij bouwland, vaak met zwaardere grondsoorten en op ruigten. Het is meestal een eenjarige plant, die van mei toto juli bloeit. De bloemen staan maximaal 60 cm. hoog en hebben een typerende rode kleur. De kenmerkende zaaddozen zijn eind augustus, begin september rijp als ze grijsbruin zijn geworden en net onder de rand van de bovendeksel een aantal kleine  gaatjes laten zien.  Het maanzaad kan er dan gewoon uit geschud worden.

veld slaapbollenDe slaapbol is ook meestal een eenjarige plant, die allen veel hoger. Het wordt  tot wel 1.20 m hoog. Het heeft een harige stengel, waarop midden zomer  van mei tot augustus grote witte tot lichtpaarse bloemen bloeien. De bloembladeren hebben bij de steelaanzet een donkere vlek.

bloem van de slaapbol

bloem van de slaapbol

De zaaddozen zijn groter dan bij de klaproos , maar zijn ook eind van de zomer rijp. Ook hier kan de maanzaad zo eruit geschud worden.

Maanzaad kan gebruikt worden om maanzaadolie te winnen. De zaden bevatten zeker 20 % olie. In Frankrijk was deze olie onder de naam Olivette  ( Huile de pavot) vroeger te koop. Biologisch wordt tegenwoordig koudgeperste maanzaad olie in kleine flesjes aangeboden ( 100cc = rond 6 euro).maanzaadolie

De onrijpe zaaddozen van papaverbloemen bevatten naast de nog groene zaadjes een dik melksap, dat aan lucht blootgesteld tot een soort teer verhard, dat (ruwe) opium wordt genoemd.  Opium bevat vele medisch actieve stoffen, waaronder morfine en codeïne. Uit opium worden de sterkste natuurlijke medicamenten gemaakt. Gebruik daarvan is zeer gevaarlijk en mag alleen door artsen worden voorgeschreven.

Gerijpt maanzaad bevat alleen vette olie en smaakstoffen, maar noemenswaard geen giftige alkaloïden meer.

GEBRUIK IN DE KEUKEN:

Het jonge blad van de gewone klaproos wordt vroeg in het voorjaar als groente vooral in soep gebruikt.

maanzaadHet rijpe maanzaad  wordt meestal als blauw maanzaad in brood, gebak en zoete gerechten verwerkt. Cake met maanzaad smaakt erg lekker. Maanzaad gemengd met zachte olijfolie en honing wordt gebruikt als vulling voor blader/filodeeg gebak.

klaproosVan de jonge, verse bloemblaadjes van de gewone klaproos wordt wel siroop afgetrokken. Recept is vergelijkbaar met siroop van vlierbloesem : http://www.nederlands-dis.nl/uncategorized/dranken/uit-de-natuur-of-je-tuin-vlierbloesem/vliersiroop

MAANZAADVULLING VOOR GEBAK

Maak deze vulling het liefst van vers net geoogst maanzaad. Men moet het zaad zelf net voor gebruik malen, want gemalen maanzaad wordt snel sterk van smaak (ranzig). Malen gaat prima in een koffiemolen of een graanmolentje.

  • 125 gram vers gemalen maanzaad
  • 1/5 liter melk
  • 60 gram rietsuiker of honing
  • 30 gram boter
  • 30 ram fijn griesmeel
  • Wat zout
  • Eventueel wat echt vanillesuiker
  • 1 ei

Kook de melk met de vanille en een paar korrels zout.  Gebruik je honig voeg dat nu bij de melk.

Anders mengt men nu alle droge ingrediënten goed door elkaar. Strooi dat al roerend bij de warme melk.  Breng de melk al roerend aan de kook. Breng alles weer tot koken, maar blijf roeren. Zet het vuur af en laat afkoelen. Eerst nog een paar keer roeren. Is de massa afgekoeld tot rond de 35 ⁰C, voeg dan het ei al roerend erbij en los het ei goed op in de massa.

maanzaadvulling gemengd

maanzaadvulling gemengd

Laat de massa nu geheel afkoelen en verwerk het gelijk als vulling in gebak of een taart. De vulling kan gewoon worden meegebakken. kruimeltaart met pruimen en maanzaadvulling

Erg lekker is een echt Limburgse kruimelvla of taart van kruimeldeeg met rode wijnpruimen of groene reine claudes als vulling, met daarover of daaronder een dunne laag  maanzaadvulling.

HEERLIJK UIT DE NATUUR : NEDERLANDS DIS

klaproos

klaproos

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>